Магілёўскія знакамітасці

Разам - зможам !

Грамадскае

Аб'яднанне

(г.Магілёў)

Заснавана

ў 2000 годзе

Месца знаходжання:

Апендыкс Гісторыя Магілёва Магілёў - XIХ стагодзе Магілёў - Магілёўскія знакамітасці Іван Насовіч

Гісторыя Магілёва

Пачатак

Магілёўскія знакамітасці - Іван Насовіч

XVI стагодзе

XVII стагодзе

НАСОВІЧ Іван Іванавіч [26.9(7.10).1788, в. Гразівец Чавускага р-на - 25.7 (6.8).1877], беларускі мовазнавец-лексікограф, фалькларыст, этнограф.

XVIІІ стагодзе

НАСОВІЧ Іван Іванавіч

Скончыў гімназію і духоўную семінарыю ў Магілёве (1812). Працаваў выкладчыкам, інспектарам Аршанскага, выкладчыкам, рэктарам Мсціслаўскага духоўных вучылішчаў (1813-22), загадчыкам, наглядчыкам, выкладчыкам Дынабургскай гімназіі, Маладзечанскага, Свянцянскага дваранскіх вучылішчаў (1822-43).

Пераезды па службе, падарожжы па Беларусі далі магчымасць сабраць багаты лексічны, фразеалагічны і фальклорны матэрыял.

У 1843 выйшаў у адстаўку, пераехаў у Мсціслаў і заняўся навуковай працаю. Супрацоўнічаў з Аддзяленнем рускай мовы і славеснасці Пецярбурскай АН, Археаграфічнай камісіяй, Аддзяленнем этнаграфіі Рускага геаграфічнага таварыствава. Па ix прапанове склаў першы гістарычны слоўнік беларускай мовы «Алфавітны паказальнік старажытных беларускіх слоў, выбраных з Актаў, што адносяцца да гісторыі 3аходняй Расіі» (Увараўская прэмія 1865, рукапіс у б-цы АН СССР у Ленінградзе), дзе растлумачаны каля 13 тыс. слоў.

Праекты

Галерэя

Асноўнае месца ў навуковай спадчыне Насовіча займае тлумачальна-перакладны «Слоўнік беларускай мовы» (1870, Дзямідаўская прэмія 1865), у які ўвайшло больш за 30 тыс. слоў, запісаных аўтарам у Магілёўскай, Мінскай і Гродзенскай губерній, а таксама выбраных з вуснай народнай творчасці, старабеларускіх пісьмовых помнікаў; усе значэнні слоў і словазлучэнняў раскрываюцца аўтарскімі тлумачэннямі з дакладнымі рускімі эквівалентамі і цытатамі з дыялектнай, фальклорнай ці агульналітаратурнай мовы, часам даецца этымалогія слоў.

НАСОВІЧ Іван Іванавіч

У 1881 выдадзены «Дадатак да беларускага слоўніка» (каля 1 тыс. новых слоў). Слоўнік да гэтага часу астаецца унікальным здабыткам беларускай лексікаграфіі.

3начнае месца ў навуковай спадчыне Начовіча займаюць фальклорна-этнаграфічныя працы, галоўная сярод якіх - «3борнік беларускіх прыказак» (1867, залаты медаль Рус. геагр. т-ва), у які ўваходзіць каля 3500 прыказак, прымавак, блізкіх да ix па форме прыгаворак, праклёпаў, скорагаворак і інш. У зборніку раскрываецца сэнс прыказак, выяўляецца ix паходжанне, даюцца зквіваленты з рускай мовы, а ў многіх выпадках і з інш. моў.

3дабыткамі беларускай фалькларыстыкі сталі зборнікі «Беларускія прыказкі і прымаўкі» (1852), «Беларускія прыказкі і загадкі» (1868), «Беларускія песні» (1873, больш за 350 тэкстаў); рукапіс зборніка легенд, паданняў, былін, баек нe выяўлены. Тэксты зборнікаў суправаджаў прадмовамі, у якіх выказаў свае погляды на беларускую народную вусна-паэтычную творчасць.

Аўтар гістарычнага нарыса «Aб плямёнах да часоў Рурыка, што засялялі беларускую тэрыторыю» (рукапіс у б-цы АН СССР у Ленінградзе), «Успамінаў майго жыцця» (рукапіс у Ін-цe мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР).