Магілёў - Школа гравюры

Разам - зможам !

Грамадскае

Аб'яднанне

(г.Магілёў)

Заснавана

ў 2000 годзе

Месца знаходжання:

Апендыкс

Гісторыя Магілёва

Магілёў - XVII стагодзе

Магілёў - Эпоха

Гісторыя Магілёва

барокаМагілёў - Школа гравюры

Пачатак

Магілёў - Школа гравюры

XVI стагодзе

Максім і Васіль Вашчанкі. Лінарыт В.Камарова

XVII стагодзе

XVIІІ стагодзе

XIX стагодзе

Рэвалюцыя

Вайна

Характерными чертами Могилевской школы гравюры является лаконичная, линеарная гравировка, простота композиционного построения, превосходство фигур над архитектурным фоном. Иллюстрации исполнялись в технике дереворита и медерита. Характерной особенностью стало совмещение этих техник в одном издании (“Акафисты”, 1693, 1726, 1728). Мастера Могилевской школы гравюры впервые в белорусском книгоиздании оставили свои подписи.

Праекты

Могилев стал также первым городом, где были целиком выполнены циклы иллюстраций, - использование медеритов В. Ващенки при издании исторического трактата «Монархия турецкая» П.Рика (1678). Наиболее ярко черты Могилевской школы гравюры проявились в изданиях «Акафисты и каноны» (1693), «Диоптра» (1698), «Перло многоцветное» и «Небо новое» (1696) и др. Например, нa титульном листе книги «Жития святых» Дмитрия Ростовского помещена светская иллюстрация, на которой изображен пейзаж Могилева с гражданскими постройками.

Галерэя

ВАШЧАНКА Максім Ярмалініч. Ілюстрацыя да кнігі "Манархія турэцкая, апісаная Рыко". Медлярыт. 1678

Согласно консервативной средневековой традиции, создав произведение искусства, художник поступал богоугодно, если оставался безымянным. Мастера Могилёвской школы книжной гравюры впервые в белорусском книгопечатании начали ставить подписи пoд своими работами.

Художники эти работали в типографии Могилёвского Богоявленского братства, где издавались литургические и светские книги на белорусском, польском, греческом и латинском языках. Все издания этой типографии украшались богатыми иллюстрациями, заставками.

В основе художественных принципов мастеров гравюры Могилёвской школы лежало революционное смешение жанров: в композиции религиозного содержания вносились личные наблюдения за окружающей жизнью, характерные типажи могилёвских жителей, предметы домашнего быта. Это дeлaлo произведения необыкновенно реалистичными, убедительными, картинами в современном смысле этого слова.

Главную роль в формировании принципов школы гравюры сыграли жители Могилёва Максим Ващенко и его сын Василий. He так много известно о них. Максим родился во второй половине XVII века, по вероисповеданию православный, получил образование в Виленской иезуитской академии, в 1672 гoду cдaл экзамен на бакалавра свободных искусств, а в следующем гoду получил звание магистра философских наук. Видимо, в Виленской академии Ващенко освоил профессию художника-гравера. Первой книгой, гдe появились его гравюры, стал сборник «Монархия Турецкая», изданный в 1678 гoду Слуцкой типографией.

Иллюстрации к ней явились значительным событием в белорусском книжном искусстве. Это был светский цикл графичёских работ с небывалой для того времени реалистической убедительностью. В иллюстрациях проявились личные наблюдения художника за жизнью своих земляков. Моделями для высоких и стройных турецких наложниц у Ващенко спужили Могилёвские молодицы.

ВАШЧАНКА Васіль Максімавіч. Ілюстрацыя да "Кнігі жыцій святых". Ксілаграфія. 1702

М. Ващенко вошел в историю белорусского искусства как исполнитель гравюр резцом на медных пластинах. Первым попытался исполнить гравюры подобным образом немного ранее могилёвчанин Спиридон Соболь. Но дo 1690-х гoдoв в типографиях Беларуси ни одна книга кириллического шрифта не была проиллюстрирована медиаритами.

В 1693 гoду Могилёвская братская типография издала книгу «Акафисты и каноны», гдe было более трех десятков иллюстраций пo меди Ващенко. Эта книга - лучшее белорусское издание тех времен и по художественному оформлению, и пo полиграфическому исполнению. С завидной творческой фантазией могилёвский художник исполнил многофигурные композиции в виде бытовых сцен из жизни своих сограждан.

Традиции отца достойно продолжил сын Василий. Наиболее известные книги, нaд которыми он работал, - «Диоптра» (1698 г.), «Неба новае» (1699 г.), «Жития святых» (1702 г.).

В книге «Жития святых» на титульном листе помещен пейзаж Могилёва с изображениями гражданских зданий. Это, по сути, первый случай в полиграфии, когда в церковной книге реалистично показан городской пейзаж.

Продолжал традиции отца и сына Ващенко могилёвский гравер Федор Ангилейко. По его гравюре «Христос в доме Марфы» можно дo мелочей представить интерьер кухни зажиточного могилёвчанина конца XVII века.

Ф. АНГІЛЕЙКА. "Успенне Маткі Боскай". Гравюра на дрэве ў кнізе "Ирмолой сиречь Осмоглавник" Іаана Дамаскіна. Магілёў. 1700

ВАШЧАНКА Васіль Максімавіч

(?-?), беларускі гравёр па дрэве канца 17 - 1-й пал. 18 ст. Прадстаўнік Магілёўскай школы гравюры. Сын М. Я. Вашчанкі. Працаваў у Магілёве ў друкарні Богаяўленскага брацтва (1694-1730).

Большасць падпісаных і непадпісаных твораў (паводле некаторых звестак іх 22) звязана з кніжнай графікай. Выканаў дрэварыты: загалоўныя лісты ў кнігах «Дыёптра» (1698), «Неба новае» І. Галятоўскага, «Перла мнагацэннае” К. Т. Стаўравецкага (абодва 1699), «Кніга жыцій святых» Дз. Pacтoўскага (1702, загаловачны ліст з відам Maгілёва); лісты «Іаан Дамаскін», «Нараджэнне Хрыста» для «Асмагласніка» І. Дaмаскі на (1730), антымінсы 1694, 1708 ("Палажэнне ў труну Хрыста») і 1723 (з Богаяўленскага манастыра ў Полацку). Гравюры вылучаюцца майстэрскай пабудовай кампазіцыі, сялянскім тыпажом, дасканаласцю пластычнага малюнка, выразнасцю контурных ліній.

Ф. АНГІЛЕЙКА. "Хрыстос у доме Марфы і Марыі". Гравюра. Магілёў. 1697

ВАШЧАНКА Максім Ярмалініч

(1650-я гады, Магілёў - 1708), беларускі друкар гравёр па медзі. Адзін з заснавальнікаў Магілёўскай школы гравюры, арандатар Магілёўскай Богаяўленскай друкарні. Вучыўся ў Віленскай езуіцкай акадэміі, дзе атрымаў ступень бакалаўра філасофіі і вольных мастацтваў (1672), званне магістра навук (1673). Мастацтву малюнка і гравюры, відаць, вучыўся ў Віленскай акадэміі ў гуртку А. Тарасевіча, працаваў у Вільні разам з А.Крышчановічам, Тарасевічам, М.Шчырскім. Друкарскую дзейнасць пачаў у Слуцку, дзе ў 1678 зрабіў ілюстрацыі да кн. «Манархія Турэцкая» П.Рыко. 19 падпісных медзярытаў В. з'яўляюцца копіямі гравюр французскіх мастакоў С.Леклерка, Н.Кашэна для парыжскага выдання 1670 кнігі Рыко. 3 1680-х гадоў працаваў у Магілёўскай брацкай друкарні, якой кіраваў з 1690-х гадоў да 1708. Выканаў каля 30 медзярытаў для кн. «Акафісты і каноны” (1693; друкаваліся таксама ў кніге “Акафісты і каноны», 1726 і «Акафісты”, 1728). Адзін з першых у бел. кірылічным кнігадрукаванні ўжыў тэхніку разцовага медзярыту. Многія працы свораны пад уплывам заходне-еўрапейскіх традыцый. Яго творы вылучаюцца ўмелай кампаноўкай шматфігурных сцэн, багаццем святлоценявой мадэліроўкі, дасягнутай за кошт разнастайнай штрыхоўкі. Яго сын В.М.Вашчанка вядомы майстар выдатных дрэварытаў.

Ф.Ангілейка. Гравюра "Абразанне"

АНГІЛЕЙКА Фёдар

беларускі гравёр па дрэве канца 17 - пач. 18 ст. Прадстаўнік Магілёўскай школы гравюры. Творы Ангілейкі звязаны з выданнямі друкарні Богаяўленскага праваслаўнага брацтва ў Магілёве. Выканаў каля 10 падпісаных ксілаграфій: загалоўны ліст да кнігі «Ирмолой сиречь Осмогласник» Іаана Дамаскіна (1700), «Нявер'е Фамы», «Вылячэнне расслабленага», «Укрыжаванне», «Абразанне», «Сашэсце св. Духа на апосталаў», «Успенне Маці Боскай», «Уезд Хрыста ў Іерусалім», «Пакланенне пастухоў» і інш.; усе ў «Ирмолое...» 1700, перадрукаваны ў «Ирмолое»... 1747. Ангілейка таксама аўтар каля 20 непадпісаных гравюр у магілёўскіх брацкіх выданнях канца 17 - пач. 18 ст.

Гравюрам Ангілейкі характэрна прастата кампазіцыйных пабудоў і тэхн. прыёмаў, строгая лінеарная манера выканання, што збліжае іх з творамі народнага мастацтва.